Καταγόταν από τον Πόντο και ήταν γιος αξιωματούχου (10ος αι μ.Χ.). Περιερχόταν όλη την Ανατολή κηρύσσοντας τη μετάνοια. Από το «Μετανοείτε», που ήταν βασικό στοιχείο του κηρύγματός του, έλαβε την προσωνυμία Νίκων ο «Μετανοείτε». Στην Κρήτη εργάστηκε μαζί με τον Αθανάσιο, τον Αθωνίτη, για τη διάδοση του χριστιανισμού μεταξύ των Σαρακηνών και των εξισλαμισμένων Κρητών. Ύστερα επιχείρησε μακρές ιεραποστολικές πορείες στην Πελοπόννησο, τη Στερεά και τα κοντινά νησιά. Στο τέλος, εγκαταστάθηκε στη Σπάρτη. Εκεί αγωνίστηκε εναντίον των Ιουδαίων και έκτισε ναό στο όνομα του Σωτήρα Χριστού και μεγαλοπρεπές μοναστήρι, όπου βρίσκεται ο τάφος του. Είναι ο πολιούχος Άγιος της Σπάρτης.